PHP projelerinde bir uygulama tek başına çalışmaz. Projenin kullandığı ek kütüphanelerin doğru sürümlerde ve eksiksiz şekilde kurulması gerekir. Composer, bu bağımlılıkları manuel olarak yönetmek yerine proje tanımına göre otomatik olarak kurar ve aynı yapının farklı sunucularda tutarlı şekilde oluşturulmasını sağlar. Bu yazıda Ubuntu 22.04 üzerinde Composer kurulumu ele alınmaktadır.
Composer Kurulumu İçin Ön Koşullar
Composer’ın sorunsuz çalışabilmesi, sistemde PHP CLI desteğinin bulunmasına bağlıdır. Bunun yanında paket indirme ve arşiv işlemleri için curl, zip ve unzip araçları kullanılır. Kurulum öncesi sistemin güncel tutulması, yapılandırma sürecinin daha stabil ilerlemesini sağlar.
sudo apt update
sudo apt install -y php-cli php-zip unzip curlUbuntu 24.04’te genelde php-zip doğru, ama bazı sistemlerde PHP sürümüne göre php8.x-zip gerekebilir.
Kurulum tamamlandıktan sonra PHP çalışıyor mu kontrol edelim.
php -vPHP sürümünüz eskiyse Composer bazı paketlerde hata verebilir, bu durumda PHP 7.4.3’ü PHP 8.x’e yükseltme adımlarını anlattığımız rehberimize göz atabilirsiniz.
Composer Dosyasının Sisteme Alınması
Composer kurulumu için gerekli dosyanın doğrulanmış resmi kaynaktan indirilmesi önemlidir. Bu işlemin geçici bir dizin üzerinden yürütülmesi, sistem dosya yapısının temiz kalmasına yardımcı olur.
cd /tmpKurulum dosyasını indirelim.
curl -sS https://getcomposer.org/installer -o composer-setup.php
Kurulum Dosyası Doğrulama
İndirilen dosyanın değiştirilmediğinden emin olmak için hash değerlerini karşılaştıralım.
HASH="$(curl -sS https://composer.github.io/installer.sig)"
php -r "if (hash_file('sha384', 'composer-setup.php') === '$HASH') { echo 'Installer doğrulandı'; } else { echo 'Installer bozuk'; unlink('composer-setup.php'); } echo PHP_EOL;"
Composer’ın Global Ortama Taşınması
Composer’ın sistem genelinde konumlandırılması, komutun her çalışma dizininde erişilebilir olmasını sağlar. Bu yaklaşım, çoklu proje ortamlarında daha tutarlı bir kullanım sunar.
sudo php composer-setup.php --install-dir=/usr/local/bin --filename=composerKurulum tamamlandıktan sonra kurulum dosyasını silelim.
rm -f composer-setup.phpŞimdi Composer’ın düzgün çalıştığını kontrol edelim.
composer --versionGlobal Kurulumu Kontrol Edelim
Composer’ın hangi dizinden çalıştığını görmek, ileride yaşanabilecek sürüm çakışmalarını önler.
which composerBeklenen çıktı genellikle /usr/local/bin/composer şeklindedir.
Yeni Bir Composer Projesi Oluşturalım
Şimdi küçük bir test projesi oluşturalım. Bunun için yeni bir dizin açalım ve Composer’ı başlatalım.
mkdir composer-deneme
cd composer-deneme
composer initBu komut bize proje adı, açıklama ve bağımlılıklarla ilgili sorular sorar. Varsayılan değerlerle ilerleyebiliriz. Bu işlem sonunda proje dizininde composer.json dosyası oluşur.
Bir Paket Kuralım ve Test Edelim
Örnek olarak yaygın kullanılan monolog paketini kuralım.
composer require monolog/monologBu komut
composer.jsondosyasını güncellercomposer.lockoluştururvendor/dizinini meydana getirir
Autoload ile Paketi Kullanalım
Composer ile kurulan paketleri kullanmak için vendor/autoload.php dosyasını dahil edelim. Basit bir test dosyası oluşturalım.
nano test.phpİçeriği aşağıdaki gibi olsun.
<?php
require __DIR__ . '/vendor/autoload.php';
use Monolog\Logger;
use Monolog\Handler\StreamHandler;
$log = new Logger('demo');
$log->pushHandler(new StreamHandler(__DIR__ . '/app.log', Logger::WARNING));
$log->warning('Composer test log');
echo "Çalışıyor\n";Dosyayı çalıştıralım.
php test.php
cat app.logLog dosyası oluşuyorsa Composer doğru şekilde çalışıyor demektir.
Canlı Sunucuda Hangi Komutu Kullanalım
Geliştirme ortamında paket eklemek için composer require kullanılır. Canlı sunucuya geçildiğinde ise genellikle şu komut tercih edilir:
composer installGeliştirme bağımlılıklarını kurmamak için
composer install --no-devPerformans için autoload optimizasyonu ekleyebiliriz.
composer install --no-dev --prefer-dist --optimize-autoloader
composer.json ve composer.lock Dosyalarının Kullanım Amacı
composer.json dosyası, projenin bağımlı olduğu paketleri ve bu paketler için geçerli sürüm aralıklarını belirtir. Paketlerin projeye dahil edilme kriterleri bu dosyada tanımlanır. Örnek bir composer.json dosyası aşağıdaki gibidir.
{
"require": {
"monolog/monolog": "^3.0"
}
}Bu yapılandırma, Monolog’un 3.x serisiyle uyumlu olan en güncel sürümün kullanılmasına izin verir. Buna karşın hangi alt sürümün tercih edileceği bu noktada kesin değildir. composer.lock dosyası, Composer tarafından otomatik üretilir ve yüklenen paketlerin tam sürüm bilgilerini kayıt altına alır. Bu mekanizma sayesinde proje başka bir sisteme taşındığında ya da farklı bir kullanıcı tarafından kurulduğunda aynı bağımlılıklar korunur. composer.lock içerisinde paketin aşağıdaki şekilde sabitlendiği görülebilir.
{
"name": "monolog/monolog",
"version": "3.5.0"
}Burada artık sürüm aralığı değil, kesin sürüm tanımlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Composer kurulumu için PHP’nin hangi sürümü gerekir?
Composer, çalıştığı PHP sürümüne bağlıdır. Kullanılan paketlerin gereksinimlerine göre PHP 7.4, 8.0, 8.1 veya 8.2 gibi sürümler gerekebilir. Composer çalışıyor olsa bile, paket kurulumu sırasında PHP sürümü yetersizse hata alınabilir.
composer install ile composer update arasındaki fark nedir?
composer install, varsa composer.lock dosyasını esas alarak aynı sürümleri kurar ve genellikle canlı sunucularda kullanılır. composer update ise bağımlılıkları günceller, yeni sürümleri çözer ve composer.lock dosyasını değiştirir. Bu nedenle update işlemi daha çok geliştirme ortamlarında tercih edilir.
composer.lock dosyası silinirse ne olur?
composer.lock silinirse Composer bağımlılıkları composer.json içindeki sürüm aralıklarına göre yeniden çözer. Bu da farklı paket sürümlerinin kurulmasına ve beklenmeyen hatalara yol açabilir. Özellikle production ortamlarında bu dosyanın silinmesi önerilmez.
vendor dizini versiyon kontrolüne eklenmeli mi?
Genellikle vendor/ dizini Git gibi versiyon kontrol sistemlerine eklenmez. Bunun yerine composer.json ve composer.lock dosyaları repoya dahil edilir ve gerekli paketler composer install ile sunucuda yeniden kurulur.