Önceki yazımızda Linux tarafında sistem yönetiminde kullanılan bazı yardımcı komutları incelemiştik. Serinin bu bölümünde ise Windows işletim sistemine yöneliyoruz.
Windows Server tabanlı VDS ve dedicated çözümlerde, günlük yönetim açısından komut satırı güçlü bir işlev sunmaya devam etmektedir. Bu alandaki en önemli araçlardan biri CHKDSK olup, disk denetimi için kullanılır. Sabit disk hatalarının belirlenmesi ve düzeltilmesinde oldukça yaygın bir komuttur.
CHKDSK Nedir?
Windows işletim sisteminde yer alan chkdsk komutu, disk üzerinde oluşan hataları bulmak ve onarmak için geliştirilmiştir. Bu işlem sırasında dosya sistemi hataları ile bozuk sektörler taranıp düzeltilir, ardından bilgisayar yeniden kararlı şekilde çalışmaya devam eder.
CHKDSK’nin Özellikleri
CHKDSK, disk sürücülerinde oluşabilecek farklı hataları denetlemek için kullanılır. Öncelikle dosya sistemi ile dizin kayıtlarını karşılaştırarak uyumsuzlukları ortaya çıkarır. Ardından fiziksel disk yüzeyinde bozuk alanları tespit eder. Eğer hatalı sektörlerde veri bulunuyorsa, bu verileri sağlam bölgelere taşımayı deneyerek sistemin istikrarlı çalışmasına katkı sağlar.
Tarama Süresi ve Performans Etkisi
Bir CHKDSK taraması, diskin büyüklüğüne, ne kadar eski olduğuna ve bozuk sektör miktarına göre değişir. Bu işlem 20-25 dakika gibi kısa sürebileceği gibi saatlerce de devam edebilir. Tarama sırasında bilgisayarın yavaş çalışması normaldir. İşlem yarıda kalırsa tekrar denenebilir fakat sürekli tamamlanmama durumu ciddi disk arızaları söz konusu olabilir.
CHKDSK Parametreleri ve Kullanımı
CHKDSK ihtiyaçlara göre çeşitli parametrelerle çalıştırılır
- chkdsk → Varsayılan tarama, sorunları listeler ancak düzeltmez.
- chkdsk /f → Dosya sistemi hatalarını onarır.
- chkdsk /r → Fiziksel bozuk sektörleri bulur, sağlam verileri kurtarır. Aynı zamanda /f işlevini içerir.
- chkdsk /x → Sürücüyü ayırarak tarama yapar; /f komutunu da kapsar.
- chkdsk /v → Kontrol sırasında tüm dosya adlarını listeler.
- chkdsk /scan → NTFS disklerde çevrim içi tarama yapar.
- chkdsk /b → Kötü sektör listesini sıfırlar ve yeniden tarar.
- chkdsk /i → Dizin girişlerini yüzeysel kontrol eder, hızlıdır.
- chkdsk /c → Klasörlerdeki döngüleri atlayarak kontrol süresini kısaltır.
Örnek komut kullanımı
chkdsk D: /f
Bu komut, D sürücüsünde hata taraması yapar ve bulunan sorunları düzeltir.
Sabit disk hatalarının düzeltilmesi kadar uzak masaüstü bağlantılarının güvenliği de önemlidir. Bu nedenle Windows Server 2016 Uzak Masaüstü Portu Değiştirme rehberimizi inceleyerek sunucunuzu ek saldırı risklerinden koruyabilirsiniz.
chkdsk /f ve /r Komutlarıın Farkı Nedir ?
Kullanıcıların en çok karıştırdığı parametreler /f ve /r’dir
- /f yalnızca dosya sistemi hatalarını düzeltir.
- /r hem bozuk sektörleri bulur hem de verileri sağlam kısımlara taşıyarak kayıpları azaltır.
Dolayısıyla kapsamlı bir bakım için /r komutu tercih edilmelidir.
Windows 10 ve 11’de chkdskNasıl Çalıştırılır?
Başlat menüsünde yer alan arama kutusuna cmd yazalım. Yönetici olarak çalıştır seçeneğine tıklayalım.
Komut penceresine chkdsk yazıp Enter tuşuna bastığınızda sistem, herhangi bir değişiklik yapmadan yalnızca diski tarar. Bu tarama sırasında hatalar raporlanır ancak dosya sistemi üzerinde herhangi bir düzeltme yapılmaz.
Eğer C sürücüsü dışındaki bir bölümü kontrol etmek istiyorsanız, komuttan hemen sonra sürücü harfini yazmanız gerekir.
Örneğin, chkdsk D: /f komutu D sürücüsünü tarar ve bulunan hataları düzeltmeye çalışır.
Eski Windows Sürümlerinde Kullanım
CHKDSK sürümlere göre ufak farklarla aynı şekilde çalışır
Windows XP Başlat → Çalıştır → cmd.
Vista / 7 Başlat menüsünden arama kutusuna cmd.
Windows 8 Windows + C → Ara → cmd.
Tüm sürümlerde kullanılacak temel komutlar aynıdır:
chkdsk /f
chkdsk /rSık Sorulan Sorular
CHKDSK dondu ne yapmalıyım?
Tarama ilerlemiyorsa işlemi iptal edip bilgisayarı yeniden başlatın. Sonrasında sfc /scannow ve dism /restorehealth komutlarını çalıştırın. Donma devam ediyorsa diski yedekleyip arızalı olup olmadığını test etmelisiniz. Ayrıca ağ bağlantı sorunları da donma hissi yaratabileceğinden, DNS önbelleğini temizlemek için ipconfig /flushdns komutunu çalıştırmanız faydalı olabilir.
CHKDSK FOUND.000 klasörü nedir?
Bu klasör CHKDSK’nin kurtardığı dosya parçalarını içerir. Dosyaların bir kısmı açılabilir ama çoğu bozulmuş veya eksik olabilir. Genellikle silinmesinde sakınca yoktur ancak önemli verileriniz varsa veri kurtarma yazılımlarıyla kontrol etmelisiniz.
CHKDSK sürekli tekrar ediyor neden?
Windows her açılışta CHKDSK çalıştırıyorsa, bu dosya sistemi üzerinde sürekli tekrarlayan hatalar olduğuna işarettir. Bu durumda disk yüzeyi test edilmeli ve arızalıysa değiştirilmelidir.
CHKDSK harici disklerde kullanılabilir mi?
CHKDSK yalnızca dahili disklerde değil, harici HDD ve SSD’lerde de kullanılabilir. Harici diske atanan sürücü harfini belirleyip komutu bu sürücü üzerinden çalıştırmanız yeterlidir. Ancak işlem sırasında diskin bağlantısının kesilmemesine dikkat edilmelidir.
CHKDSK “disk yazma korumalı” hatası veriyor, nasıl çözülür?
Bu hata genellikle USB bellek ya da harici disklerde görülür. Çözüm için önce Aygıt Özellikleri’nden yazma koruması seçeneğinin kapalı olduğundan emin olun. Sorun devam ediyorsa Komut İstemi’nde diskpart aracını kullanarak attributes disk clear readonly komutu ile korumayı kaldırabilirsiniz.